|
|
|
|
|
|
| |
 Szczególną
wartością we wsi odznacza się niedoceniony zupełnie z
daleka widoczny dzięki swym znacznym rozmiarom kościół
pw. Wniebowzięcia NMP. Pierwotnie stała tu drewniana
kaplica św. Barbary z XIV wieku. W połowie tegoż
stulecia miało miejsce szczególne wydarzenie opisane
przez Józefa Koglera, pierwszego historyka hrabstwa
kłodzkiego z początku XIX wieku. Otóż w pobliskich
lasach zaginęła Barbara, córka pewnego rolnika, ale po
modlitwach, skierowanych do jej patronki, wróciła cała i
zdrowa. W podzięce ojciec jej wybudował drewniany
kościół św. Małgorzaty, wzmiankowany w 1486 roku, do
którego zaczęły wkrótce przybywać coraz liczniejsze
pielgrzymki, trwające do lat trzydziestych XVI wieku.
Został on zastąpiony kamiennym pw. NMP Wniebowziętej
około 1640 roku z fundacji gorzanowskich Annabergów.
Okazał się on jednak za mały i po wyburzeniu
dotychczasowego rozpoczęto prace nad nowym w 1702 roku
według projektu Jakuba Carove, sprowadzonego do
przebudowy zamku kłodzkiego. Najprawdopodobniej była to
część planu wzniesienia dużego klasztoru pijarów,
których miano sprowadzić z Pragi, podjętego przez
Michała Wacława II von Althanna (uczestnika bitwy z
Turkami pod Wiedniem, tu może źródło legendy) i bpa
Tobiasza Backera z Hradca Kralovej. Ten drugi jednak
zmarł i realizacja została przerwana w 1715 roku, a
budowlę opanowało nawet zielsko. Niestety, dokładniejsze
i ściślejsze szczegóły tego zamysłu nie są znane. W 1735
roku Józef Knietig z Wilkanowa wykonał strop, lecz prace
podjęto dalej dopiero w 1746 roku według planów
wykończonych przez Józefa Lengfelda, proboszcza
roztockiego i pod kierunkiem Rottera spod Międzylesia.
Przerwa zaznaczyła się prawdopodobnie zmianą realizacji
w postaci nieciągłości między rzutem a nadbudową oraz
brakiem centralnej kopuły, jaką pierwotnie przewidywał
Carove. Konsekracja z przeniesieniem czczonej figurki
św. Barbary nastąpiła 15.08.1751 roku. Wtedy też miało
miejsce wznowienie pielgrzymek, łącznie z napływem
pątników z Moraw, wędrujących do Wambierzyc i Barda.
Wieże powstały w 1804 i 1805 roku, otrzymując
jednoprześwitowe hełmy i kończąc prace kierowane przez
Rottera. Dość monotonną fasadą ożywiają jedynie lizeny i
otwory okienne. Tu też w niszy piaskowcowa Koronacja
Marii Panny przez Trójcę Świętą z 1746 roku.
Ten drugi co do wielkości kościół Ziemi Kłodzkiej ma
wymiary: 60 m długości, 45 m szerokości i 20 m
wysokości. Posiada plan krzyża greckiego z pięciobocznie
zakończonym prezbiterium, dwukrotnie węższym od
czteroprzęsłowej nawy. Sklepiono ją kolebkowo z lunetami
i emporami, pod którymi urządzono przejścia. W lunetach
i medalionach sklepiennych namalowany został cykl
fresków o tematyce mariologicznej pędzla Józefa
Bartscha. Wnętrze jest typu centralno - krzyżowego,
oświetlone dwoma rzędami okien. Posiada ono ciekawe
wyposażenie barokowo - rokokowe. Wyróżnia się w nim
monumentalny ołtarz główny z 1793 roku, wypełniający
całą absydę. Akcentują go zwłaszcza silnie czarne
kolumny, dla których kontrastem są figury dwóch aniołków
siedzących na głowicach środkowych kolumn,
polichromowane na biało. W nastawie zakomponowano scenę
Ukrzyżowania z wysokim krzyżem, wieńcząc ją
Wniebowzięciem NMP. Po lewej umieszczono figurę św.
Wojciecha z wiosłem, po prawej - św. Anny (z księgą).
Jest to dzieło Josepha Beschornera z Międzylesia i
stolarza Georga Scharfa z Kralików, rzeźby zaś -
Ignacego Klara. Rokokowa, polichromowana ambona na
prawym podłuczu powstała w 1795 roku. Jest ona w typie
dzieła roztockiego, choć nieco uproszczona. Być może
wykonali ją twórcy ołtarza, podczas gdy rzeźby wyszły
spod dłuta - Ignacego Klara. Na baldachimie unosi się w
zwieńczeniu Bóg Ojciec w glorii; u Jego stóp putta. Na
parapecie kosza rozpoznać można św. Marka z piórem i
księgą oraz lwem i wołem, a także młodzieńczego św. Jana
Ewangelistę z orłem i puttami. Po lewej i prawej stronie
łuku tęczowego znajdują się ołtarze boczne (1800) z
obrazami św. Jana Nepomucena i św. Franciszka Salezego.
W lewym ramieniu transeptu ustawiono rokokowy ołtarz MB
Bolesnej z lat siedemdziesiątych XVIII wieku i bramkowo
- architektoniczny, zawierający późnogotycką Madonnę i
Pietę. Pełnofigurowe postacie aniołów i putt w ruchu
nadają mu niezwykłą dynamikę wyrazu, wspartą nader żywym
ornamentem. W mensie grób Chrystusa (zasłonięty). W
prawym ramieniu mieści się bardzo bogaty ołtarz św.
Barbary (poprzednio główny) z lat sześćdziesiątych XVIII
wieku, ozdobiony przez Ignacego Klara, z gotycką figurą
św. Barbary (odnowiony w 1792 roku przez Carla Schaara)
i Okiem Opatrzności w zwieńczeniu. W obu znajdują się
ładne konfesjonały z drugiej połowy XVIII wieku, może
kopie kłodzkich wykonanych przez Michała Klara, tutejsze
zaś jego syna Ignacego. Okazałe i stylowe meble
przeniesiono tu prawdopodobnie z Roztok, których kościół
był parafialny dla Nowej Wsi. Pozostałe konfesjonały,
późniejsze i skromniejsze, są być może dziełem
wymienionych twórców ołtarza głównego. Na filarach wiszą
zniszczone obrazy (13) Drogi Krzyżowej z XIX wieku.
Organy o 19 registrach wybudowano w 1800 roku. Przy
wyjściu umieszczono dwa nowsze ołtarze boczne. Nad szafą
zakrystii umieszczono figurę Marii z czterema aniołami,
rzeźby prawdopodobnie I. Klara z końca XVIII wieku. |
|
| |
|
|
| |
Tekst: Krzysztof
R. Mazurski "Ziemia Kłodzka - część południowa",
fot. T. Dereń
|
|
|
|
