| |
Kościół
parafialny Wniebowzięcia NMP przy Placu Kościelnym.
Pierwszy kościół podobno miał tu powstać w 1194 roku.
Budowę obecnego rozpoczęto dopiero w 1344 roku na
zlecenie arcybiskupa Arnosta z Pardubic. Jednak budowy
nie ukończono i kontynuowano ją dopiero w drugiej
połowie XV wieku. Wieżę południową zbudowano w latach
1462-68, a północną rozpoczęto w 1487 roku. Jej budowę
kontynuowano w początkach XVI wieku, ale nigdy nie
doprowadzono do zamirzonej wysokości. W latach 1487-90
wykonano sklepienia krzyżowe, gwiaździste i sieciowe nad
nawami bocznymi, natomiast nawę główną podwyższono i
przykryto pięknym sklepieniem gwiaździstym dopiero w
latach 1522-55. Po 1500 roku wzniesiono też część
kaplic, nieco wcześniej, w 1482 roku zbudowano okazały
Ogrójec, który w 1522 roku zamieniono na kaplicę i
przedsionek.
W wyniku wojny 30-letniej kościół ponownie objęli
jezuici i przystąpili do przebudowy. Prace prowadził
prawdopodobnie A. Carove, według projektu C. Lurago. W
latach 1655-89 powstała 2-kond. zakrystia, połączona
pasażem nad ulicą, z sąsiednim gmachem kolegium, a w
latach 1673-1728 dobudowano we wnętrzu empory w nawach
bocznych. Wreście w 1683 roku dobudowano kaplicę od
północy, na miejscu wcześniejszej. W tej postaci kościół
dotrwał do dzisiaj bez większych zmian, ale był
wielokrotnie remontowany i konserwowany.
W wyniku wszystkich prac powstała okazała, kamienna
świątynia późnogotycka o cechach stylowych wyraźnie
nawiązujących do gotyku praskiego. Posiada malowniczą,
rozczłonkowaną bryłę. Wszystkie trzy nawy zakończone są
wielobocznymi absydami, a od frontu wyrastają masywne,
kwadratowe wieże o różnej wysokości, nakryte niskimi
daszkami namiotowymi. Dach dwuspadowy z okazałą
sygnaturką zwieńczoną barokowym hełmem z prześwitem.
Wewnątrz sklepienia, przeważnie gwiaździste i sieciowe.
Zachował się bogaty, dobry detal kamienny, m.in.
ostrołukowy, uskokowy portal główny, ostrołukowe okna w
korpusie i na wieżach. Posiadają bogato zdobione
obramienia. W oknach zakrystii są piękny maswerki, a na
przyporach chimery i maszkarony. Całą bryłę akcentują od
zewnątrz silnie wysunięte skarpy.
Wystrój wnętrza jest głównie barokowy. Charakter ten
nadają mu empory z tralkowymi balustradami, zamkniete
polkolistymi arkadami oraz niezwykle bogata dekoracja
sztukatorska, pokrywająca pola sklepienne, ściany i
podłucza. Ściany pomiędzy emporami i filarami dzielone
są zdwojonymi pilastrami o bogatych głowicach. Przy nich
stoją figury Apostołów, a nad łukami empor znajdują się
dekoracyjne kartusze. Akcentami horyzontalnymi są silnie
wyładowane gzymsy. Ta bogata dekoracja sztukatorska z
lat 1660-70 jest dziełem warsztatu C. Lurago. Do
najcenniejszych elementów wystroju kościoła należą
późnogotyckie freski w kaplicy św. Jakuba. Pokrywają
sklepienie oraz fragment ściany północnej i
południowej.
Wnętrze kryje jeden z najcenniejszych i najbogatszych na
Śląsku zespołów dzieł sztuki, głównie barokowej, ale
pochodzących też z innych okresów, a będących dziełem
wybitnych artystów pracujących na Ziemi Kłodzkiej.
Renesansowa (lub późnogotycka). kamienna chrzcielnica z
XVI wieku otoczona jest ozdobną, barokową kratą z XVIII
wieku. Drewniany, polichromowany ołtarz główny z lat
1727-29 jest dziełem J.A. Siegwitza, ale jego
projektantem był Ch. Tausch. Jest to ogromne założenie,
łączące się integralnie z arch. kościoła i wypełniające
całą absydę rozbudowaną wystrojem rzeźb, zgrupowanym na
trzech zasadniczych poziomach. Założone na łuku, z
wydatnym belkowaniem podtrzymywanym smukłymi kolumnami,
zwieńczone jest płaskorzeźbą przedstawiającą Boga Ojca i
Marię. Uzupełnieniem jest bardzo bogaty wystrój
rzeźbiarski oraz liczne posągi. Centralny element
stanowi piękna gotycka, drewniana i polichromowana
figura Madonny z Dzieciątkiem, pochodząca prawdopodobnie
z połowy XV wieku, zwana Madonną Kłodzką lub MB Łaskawą.
Otoczona jest niezwykle bogato uformowaną mandorlą
barokowo-rokokową. Prezbiterium od nawy oddziela
tralkowa balustrada. Liczne pozostałe ołtarze boczne i w
kaplicach są barokowe i pochodzą z XVIII wieku.
Wyposażone w obrazy i rzeźby, z których część
przypisywana bywa M. Klahrowi lub Ch. Tauschowi.
Bezspornymi dziełami M. Klahra (który przy wystroju tego
kościoła zaczynał karierę rzeźbiarską) jest ambona z
1717 roku oraz część b. rozbudowanych i bogato
zdobionych konfesjonałów z lat 1717-24. Wśród licznego
zespołu figur barokowych z XVII-XVIII wieku na
szczególną uwagę zasługuje słynna gotycka Madonna ze
szczygłem z drugiej połowy XIV wieku, uzupełniona
barokową podstawą-świecznikiem, dłuta M. Klahra. Przy
filarach międzynawowych i na murach znajdują się liczne
epitafia i płyty nagrobne. Ponadto w kościele znajduje
się kilkadziesiąt innych rzeźb i figur oraz liczne
obrazy i portrety, przeważnie z XVIII i XIX wieku.
Kościół
parafialny MB Różańcowej. Pierwszy kościół wzniesiono na
tzw. Piasku około 1350 roku. Obecny barokowy powstał w
latach 1628-31, ale ukończony został dopiero w 1697
roku, a już 1711 roku przebudowany przez M. von
Frankenberga.
Jest to smukła, 3-nawowa bazylika z emporami. Przekryta
sklepieniem kolebkowym na gurtach, z lunetami. Zamiast
naw bocznych, rzędy kaplic, połączonych wąskimi
przejściami w pseudonawy. Nad nimi empory, zamknięte
półkoliście. Wciągnięcie przypór do wnętrza oraz
ukształtowanie ich ze ściętymi narożami, podobnie jak
filarów międzynawowych, spowodowało, że kaplice mają
kształt 8-boczny. Nakryte są sklepieniami żaglastymi.
Nawę środkową zamyka wysoka, półkolista absyda. Wydatny
gzyms oddziela sklepienie od ścian, podzielonych
podwójnymi lizenami. Kościół nakrywa dwuspadowy dach.
Okazała elewacja frontowa, dwuwieżowa, ze skromnym
szczytem walutowym między nimi. Elewację i naroża wież
akcentują podwójne lizeny, oddzielone poziomymi
gzymsami. W elewacji nisze z figurami oraz bogaty portal
barokowy, z rozetami w pachwinach i poł. wys. pilastrów
flankujących, zwieńczony gzymsem z inskrypcją i
trójkątnym naczółkiem. Wieże zakończone barokowymi
hełmami z prześwitem.
Na stropie i ścianach freski malowane prawdopodobnie w
XVIII wieku przez F.A. Schefflera, ale gruntownie
przemalowane w XIX wieku. Wewnątrz skromne wyposażenie,
głównie neorenesansowe i eklektyczne z XIX wieku.
Prospekt organowy późnobarokowy z końca XVIII wieku oraz
figury w niszach elewacji, również z XVIII wieku. Do
kościoła przylega klasztor.
Kościół
św. Jerzego i Wojciecha to skromna budowla jednonawowa o
długości około 50 metrów z wielobocznie zamkniętym
prezbiterium i kaplicą. Zachował gotyckie skarpy i
ogólny kształt bryły. Przekryty sklepieniem kolebkowym z
lunetami, ściany dzielone lizenami. Wewnątrz empora. Z
wysokiego, łamanego dachu dwuspadowego wyrastają dwie
wieże, ustawione niekonwencjonalnie, bowiem szeregowo na
kalenicy. Obie 8-boczne, nakryte hełmami z prześwitem.
Od zachodu skromny szczyt barokowy z małymi wolutami.
Portal główny umieszczony również nietypowo, z boku, o
skromnych barokowych formach. Wewnątrz współczesne,
skromne wyposażenie. Do kościoła przylega okazały
klasztor. |
|